De participatiewaaier

5 februari 2021

‘Iedereen kan meedoen en meedenken’

Grootschalige zon- en windprojecten op land? Dan moet iedereen kunnen meedoen én meedenken. Dat is zo afgesproken in het Klimaatakkoord. Hoewel de discussie over participatie zich vaak op de financiële kant richt, gaat het dus om veel meer dan gedeeld eigendom. Zoals actief meedoen bij de ontwikkeling en de bouw, ja zelfs betrokkenheid bij de exploitatie.

In de ene situatie gaat dat soepeler dan in de andere. Soms omdat het allemaal nog nieuw en ingewikkeld is. Soms ook gewoon omdat de omstandigheden erg verschillen. Solarfields heeft de afgelopen zeven jaar ruime ervaring opgebouwd met participatie bij haar zonprojecten. En die delen we graag; de kennis én het eigendom.

Participatiewaaier

Solarfields wil zonneparken realiseren die welkom zijn. Bij ieder project besteden we daarom veel aandacht aan het inpassen van het park: in de omgeving, maar ook sociaal. We zijn ervan overtuigd dat we de energietransitie alleen succesvol kunnen realiseren als er draagvlak is. Vanuit het Klimaatakkoord wordt dit belang nog eens onderschreven; de ‘Participatiewaaier’ uit 2019 geeft de verschillende mogelijkheden overzichtelijk weer.

Participatiewaaier, opties voor projectparticipatie bij zon- en windprojecten op land, november 2019

Compensatie zonnepark

Een zonnepark neemt veel ruimte in beslag en kan van invloed zijn op de directe leefomgeving. Als dat zo is moeten omwonenden gecompenseerd worden. Voor een deel is dat geregeld in de wet – de zogenaamde planschade – maar daar stopt het niet. Solarfields wil daarin verder gaan. Omwonenden – maar ook mensen die verder weg wonen – kunnen actief betrokken zijn. Denk aan mensen die graag bij het park recreëren. We maken ook graag gebruik van lokale kennis over de ecologische omstandigheden. Kortom: we overleggen met alle betrokkenen over de manier waarop zij bij de ontwikkeling betrokken willen zijn, hoe het park eruit komt te zien en hoe de opbrengsten mede ten goede komen aan de lokale gemeenschap.

Eerlijke verdeling van lusten en lasten

Van de verschillende deelnamemogelijkheden lijkt mede-eigenaarschap via een energiecoöperatie zich sinds kort tot de voorkeursvorm te ontwikkelen. Veel gemeenten zetten nu in op 50% lokaal eigendom. Dat is overigens een streven en geen wettelijke verplichting. 

De gedachte is logisch: een eerlijke, gelijkwaardige verdeling van lusten en lasten zorgt voor maximaal draagvlak. Toch is dat niet altijd zo: We zien projecten waar het draagvlak optimaal is, terwijl het de lokale energiecoöperatie niet lukte om de financiering volledig en op tijd rond te krijgen. Anderzijds hebben we voorbeelden gezien van projecten met 50% deelname die nauwelijks betrokken zijn bij het park.

Waar veel projectontwikkelaars met tegenzin hun opbrengsten delen, is Solarfields ervan overtuigd dat gedeeld lokaal eigendom past in de tijdgeest en helpt bij het realiseren de energietransitie. Wij kiezen in volle overtuiging voor samenwerking met energiecoöperaties. Daarbij is 50% deelname het streven en de uitwerking maatwerk.

“Voor de gewone burger is het nog vrij onbekend, maar energiecoöperaties zijn enorm in opmars én ze worden ook steeds professioneler.”
– Jan Stol, projectleider bij Solarfields
Jan Stol

Instapmomenten

Solarfields biedt in haar contracten verschillende momenten waarop een coöperatie kan instappen. Jan Stol, projectleider bij Solarfields: “Het is wel zo dat je aan het begin moet aanschuiven als je voor 50% eigenaar wilt worden. In Cranendonck bijvoorbeeld, werken we goed samen en we vertrouwen erop dat zij de financiering wel rond krijgen. Maar dat lukt andere coöperaties niet altijd. Zij kunnen dan bij ons ook in een latere fase meedoen, maar natuurlijk wel met een ander rentepercentage. Met minder risico heb je immers ook lagere opbrengsten. En zelfs op het moment dat het park gebouwd is, kun je nog instappen.”

Obligaties zonnepark

Een puur financiële participatie nadat het park is opgeleverd kan ook, met een omgevingsfonds of met de uitgifte van aandelen of obligaties. De uitgifte van obligaties gebeurt in samenwerking met zonnepanelendelen.nl. Stol: “Ook dat doen we gefaseerd. De eerste twee weken is de inschrijving open voor het dorp, daarna voor de hele gemeente en daarna voor heel Nederland. De ervaring leert trouwens dat we binnen 24 uur vol zijn. Je biedt bewoners op die manier als eerste de kans om aandelen te vergaren. Ze gaan voor 25 euro per stuk, zodat ook minder draagkrachtigen kunnen meedoen. Bij deze constructie is er natuurlijk geen zeggenschap.”

Stol: “Het heeft onze voorkeur mensen al aan het begin bij een project te betrekken. Daar krijg je gewoon beter gedragen zonneparken van. We omarmen het principe van 50% lokaal eigendom, maar als het 35% is en de mensen zijn enthousiast over de inpassing, dan is het ook prima. Het gaat ons om het draagvlak, een zonnepark dat welkom is.”