Samen de zn.

Duurzame energie en roofvogels

15 december 2021

Gaat dat samen?

Wij geloven dat we de wereld kunnen verbeteren met duurzame energie. De energietransitie is noodzakelijk om onze wereld leefbaar te houden. Maar de wereld verbeteren met duurzame energie, mag niet ten koste gaan van diezelfde wereld. En dus zijn wij hard opzoek naar manieren om duurzame energie op te wekken die ook ‘natuur-inclusief’ zijn: die rekening houden met lokale flora en fauna en bijdragen aan de biodiversiteit.

De eerlijkheid gebied te zeggen dat we hier keihard aan werken, maar dat we nog heel weinig zeker weten. Er zijn al sterke bewijzen dat bijvoorbeeld zonneparken een rustige broedomgeving kunnen zijn voor vogels. Dat het gras kan worden onderhouden door schapen, en dat hun uitwerpselen weer bijdragen aan allerlei soorten beestjes in de bodem. Groene inrichter Eelerwoude weet hier veel over.

Maar bakken met data, langdurige onderzoeken en keiharde conclusies zijn er nog niet. Daarvoor is de wereld van duurzame energie en vooral die van zonneparken nog te jong. Omdat wij meer willen weten en meer willen leren over natuur-inlcusief ontwerp, doen wij met verschillende partijen onderzoek. Zoals dit langlopende project samen met de Rijksuniversiteit Groningen. Of zoals studente Marleen van Heumen.

De Buizerd, Blauwe Kiekendief en Torenvalk

Marleen is student aan de hogeschool Van Hall Larenstein in Leeuwarden. Je kan haar alles vragen over diermanagement en dan vooral Wildlife Management. Dat is haar specialisatie. Voor haar stage is ze een onderzoek gestart naar het leefgebied van de Buizerd, Blauwe Kiekendief en de Torenvalk. Deze vogels zijn roofvogels, overwinteren in Nederland en eten muizen. Marleen haar vraag is in hoeverre zonneparken geschikt leefgebied zijn voor deze vogels. En wat verschil van inrichting en het soort parkbeheer hier nog aan invloed op hebben. Ze neemt je in dit artikel mee op pad.

Laarzen aan en gaan

“Zonneparken komen best vaak negatief in het nieuws. Er wordt dan vaak gezegd dat ze het land kapot maken en dat het ten kosten gaat van flora en fauna. Dat bijvoorbeeld broedvogels én roofvogels hierdoor minder geschikt leefgebied hebben. Maar ik denk eigenlijk dat zonneparken een verrassend positief effect kunnen hebben. En daar heb ik zo mijn redenen voor.”

“Zonneparken en roofvogels: ik denk dat parken een verrassend positief effect kunnen hebben. ”
– Marleen van Heumen, Student Diermanagement

“Als ik kijk naar het voedselaanbod voor roofvogels, zijn dit vooral muizen die ze vaak vinden in akkerbouwgebieden. Zonneparken worden regelmatig op deze voormalige landbouwgronden aangelegd. Dat klinkt alsof daarmee de locatie van de voedselbron verdwijnt, maar het tegenovergestelde is juist het geval. De veldmuis overleeft meestal de landbouwbewerkingen niet. Zoals ploegen of bemesten. Het gevolg is dat de muizenpopulatie daardoor volledig kan verdwijnen. Omdat op een zonnepark geen landbouwbewerkingen nodig zijn, is dit een betere leefomgeving voor muizen. En zo zou het kunnen dat het zonnepark met de juiste inrichting en het juiste beheer juist een positief effect heeft op de leefomgeving van de roofvogels.”

Meten is weten

“Om een antwoord op mijn vraag te vinden doe ik drie maanden lang op verschillende parken onderzoek. In oktober, november en december bezoek ik in totaal 13 zonneparken in Groningen en Drenthe. Vier parken hiervan zijn van Solarfields. Als ik op een park ben dan neem ik roofvogels waar en doe ik een muizentelling. Ik zit dan niet te wachten op muizen: ik tel muizensporen en muizenholletjes. Behalve naar de dieren kijk ik ook naar het park. Zo kijk ik naar het beheer: wel of geen begrazing? En de inrichting: wat is het voor opstelling en is er ruimte tussen de tafels? Deze data ga ik daarna analyseren om antwoord te kunnen geven mijn hoofdvraag.”

“Op dit moment kan ik nog niet veel zeggen over de resultaten van het onderzoek, want ik heb de data nog niet geanalyseerd. Wat ik al wel kan zeggen is dat ik bij een aantal parken van Solarfields muizensporen en roofvogels zie en dat is natuurlijk al een goed teken! Toevallig hebben de parken van Solarfields waar ik ben geweest geen begrazing en kan ik deze data goed vergelijken met andere parken waarbij wel begrazing aanwezig is. Zo kom ik extra veel te weten.”

Ontwikkeling

“Een park dat er voor mij echt uitspringt, is het zonnepark Noordscheschut. Op dit park zijn veel sporen van verschillende diersoorten aanwezig. Zo heb ik sporen gevonden van reeën, hazen, kikkers, slakken én muizen. Helaas heb ik hier niet zoveel roofvogels gezien, maar dat maakt de natuurlijke indruk van het park er niet minder op.”

“Positief dat ontwikkelaars meewerken.”
– Marleen van Heumen, Student Diermanagement
Ecologie_onderzoek

“Dit onderzoek is heel erg leuk om te doen. Ook omdat de resultaten heel erg interessant zijn, vanwege de actualiteit van het onderwerp. Ik hoop dat ik met de data uit het veldwerk een goede balans kan vinden tussen de inrichting en het beheer van de zonneparken en de foerageerhabitat (leef- en voedselgebied) van de roofvogels. En dat ik zo met deze informatie een steentje bij kan dragen aan natuurvriendelijke zonneparken. Het is fijn en positief om te zien hoe verschillende ontwikkelaars en beheerders van zonneparken geïnteresseerd zijn in mijn onderzoek en willen meewerken aan mijn onderzoek. Ontwikkelaars zijn zich echt bewust van hun ‘groene’ taak.”