Positieve ervaringen met eerste ‘online’ inloopavond voor realisatie zonnepark

6 april 2020

Bij de realisatie van grootschalige energieprojecten, zoals zonneparken, is het belangrijk dat de omwonenden hun stem erover kunnen laten horen. Het gaat daarbij om vragen als: hoe kijken ze er tegenaan? Wat vinden ze goed en waarover hebben ze twijfels? Kan de inpassing beter? Willen ze zelf ook een aandeel in het park? Deze participatie is niet alleen gewenst, gemeenten stellen dit ook vaak als voorwaarde. Maar hoe geef je hieraan invulling wanneer we door het coronavirus lange tijd niet fysiek bij elkaar kunnen komen?

Solarfields kiest, als eerste Nederlandse producent van duurzame energie, voor een nieuwe aanpak: de ‘online’ inloopavond. De eerste ervaringen ermee zijn positief. Woordvoerder David de Jong van Solarfields beantwoordt er zes vragen over.

Komt het jullie eigenlijk niet ook goed uit dat fysieke inloopavonden nu niet kunnen?

“Nee, integendeel. Het beeld leeft misschien dat producenten van zonneparken zo’n inloopavond alleen maar lastig vinden, maar dat is niet zo.

Het overgrote deel van de bevolking en de politiek is ervan doordrongen dat we keihard en snel aan de slag moeten met de klimaatverandering. Een van de manieren waarop we dat kunnen doen, is door over te stappen naar schone energie. Bijvoorbeeld via zonneparken. Solarfields wil 1 miljoen Nederlandse huishoudens van zon-energie gaan voorzien. Die ambitie kunnen wij niet alleen waarmaken. Daar hebben we onder meer de gemeenten, grondeigenaren en de omwonenden voor nodig. Het kan alleen maar als we samen de schouders eronder zetten. En dat betekent dat we iedereen serieus nemen en erbij willen betrekken. En draagvlak creëren. De boer op wiens land het zonnepark komt, wil straks toch ook nog met zijn buren door een deur kunnen? En bovendien hebben de omwonenden vaak ook goede suggesties voor de landschappelijke en ecologische inpassing. En ze hebben een mening over de financiële en maatschappelijke participatie.

Het is niet ons doel om een open discussie met elkaar te voeren of het park er wel of niet moet komen. Door met omwonenden in gesprek te gaan en ze eerlijk om hun mening en ideeën te vragen, willen we ervoor zorgen dat de definitieve plannen die we voorleggen aan de gemeente goed aansluiten bij de omgeving.”

“Er zal altijd ruimte blijven voor mensen die het simpelweg niet met de aanleg van een zonnepark eens zijn. Dat mag!”

Waarom een ‘online’ inloopavond? Waarom niet gewacht tot een ‘normale’ inspraakavond weer kan?

“Het coronavirus houdt de wereld in zijn greep. Het is logisch dat daar nu bijna alle aandacht naar uitgaat, maar we moeten ook door met de energietransitie. Bovendien hebben we te maken met hele praktische zaken, zoals deadlines op de aanvraag van subsidies. Die zijn op dit moment nog steeds nodig om een park van de grond te krijgen. We kunnen niet wachten tot het virus voorbij is, daarom kiezen we voor een online inloopavond. Het is dus absoluut niet zo dat we door de keuze voor een online inloopavond bepaalde groepen willen uitsluiten en misbruik maken van de huidige situatie. Uit de enquête bleek dat ruim 70% van alle online aanwezigen dit ook bestempeld als een goed alternatief op de geplande fysieke bijeenkomst gezien de huidige omstandigheden”.

Is een ‘online’ inloopavond rechtsgeldig?

“Veel gemeenten hebben de voorkeur voor een fysieke bijeenkomst, dus dat mensen ergens samen komen. Dat deden we tot twee weken geleden ook altijd. Een online inloopavond is voor iedereen nieuw, voor zover wij weten zijn we de eerste duurzame-energieproducent die zo’n bijeenkomst organiseert. We steken hiermee ook onze nek uit: er wordt nu gekeken of het rechtsgeldig is. We hebben dus ook nog niet alle antwoorden, maar onze eerste ‘online’ inloopavond heeft ons wel veel – verrassend positieve – inzichten gegeven.”

Welke inzichten heeft de eerste online inloopavond Solarfields opgeleverd?

“De vrees bestond dat niet iedereen voldoende goed met de computer overweg kan om mee te doen. Maar onze eerste online bijeenkomst – voor zonnepark De Somp in Apeldoorn – trok twee keer zoveel bezoekers als een gemiddelde bijeenkomst, waarbij iemand naar een dorpshuis moet komen.”

“Tijdens een online inloopavond kun je elkaar niet recht in de ogen kijken. Je kunt alleen via de chat met elkaar praten. Hierdoor was er minder dialoog. Tegelijkertijd zijn er veel meer vragen gesteld dan tijdens een fysieke inloopavond. Bezoekers kunnen tijdens de online inloopavond vragen stellen aan onze experts. Alle vragen worden net als een inloopavond uitvoerig behandeld, maar bijkomend voordeel is dat dit nu alles wordt bewaard en kan worden nagelezen of gekeken. Bewoners krijgen dus veel meer informatie, ook over onderwerpen waar ze misschien zelf niet aan hebben gedacht. Bovendien kunnen mensen ook vooraf ook vragen insturen. Hier is dankbaar gebruik van gemaakt. Het geeft ons de gelegenheid om in onze presentatie veel gerichter in te gaan op wat er specifiek in deze buurt leeft.

We hebben bezoekers na afloop ook gevraagd wat ze ervan vonden. Daaruit blijkt dat het anoniemere karakter van de online bijeenkomst leidt tot een lagere drempel om vragen te stellen: ze hebben minder angst om ‘dom’ of ‘onwetend’ over te komen. Een van de deelnemers zegt erover: ‘Ik vind het fijn dat ik alle vragen kan stellen van achter mijn laptop. Dat had ik mogelijk bij een fysieke bijeenkomst niet gedurfd.’ Door het online, anoniemere karakter zijn de bezoekers ook meer gelijk aan elkaar. We zien tijdens fysieke inloopavonden vaak dat de grootste voorstander én de grootste tegenstanders het woord voeren, waardoor de grote middengroep minder aan bod komt. Die groep kan nu ook hun vragen voldoende kwijt.

Om er helemaal zeker van te zijn dat iedereen voldoende gehoord is, hebben we ook aangeboden om iedereen die dat wilde na te bellen. Hieraan bleek weinig behoefte. We kunnen dus concluderen dat iedereen voldoende antwoord op zijn vragen heeft gekregen.”

“Een inloopavond is bedoeld om omwonenden te informeren, maar vooral ook om te weten te komen hoe zij over belangrijke thema’s denken. Deze meningen hebben we gepolst door veel online polls te houden waarin mensen antwoord kunnen geven op vragen en stellingen. Dit vinden de bezoekers waardevol: ze worden gehoord. Opvallend is dat we, vergeleken met een fysieke bijeenkomst, tijdens deze online bijeenkomst veel meer positieve reacties kregen op de vraag wie er mee wil doen in een actieve werkgroep.”

“We hebben tijdens online inloopavond alle stakeholders een goed podium kunnen geven. Ook de vertegenwoordiger van de gemeente heeft iedereen te woord kunnen staan en kunnen uitleggen waarom de gemeente duurzame energie belangrijk vindt en waarom dit (deels) ingevuld wordt met een zonnepark.

Harold Ganzewinkel, energieambtenaar gemeente Apeldoorn: ‘Solarfields heeft mij gevraagd als ‘gast-presentator’ uitleg te geven over de rol van de gemeente in het proces. Ik kreeg daardoor ook een kijkje achter de schermen van het webinar. Mij viel op dat er toch heel wat bij komt kijken om er een succes van te maken. Mijn bevinding is dat een webinar pas echt meerwaarde heeft wanneer je de extra mogelijkheden, zoals polls en binnengekomen chat vragen, goed benut. Daarnaast is het van groot belang om aandacht geven aan de voor- en nazorg richting bezoekers’.

Wat ging er minder goed?

“Het was voor ons de eerste keer, en helaas waren er ondanks uitvoerig testen toch wat technische problemen: in het begin liepen beeld en geluid niet synchroon. Ook liep een poll vast en werden sommige vragen wat te laat beantwoord, waardoor we alweer verder waren in de presentatie. We gaan uiteraard alles op alles zetten om te zorgen dat dit niet weer gebeurt.”

Samenvattend: hoe kijk je erop terug?

We kijken positief terug op deze eerste online inloopavond. Maar belangrijker is dat de bezoekers dat ook doen. We zijn blij met alle reacties: mensen waarderen het dat wij in deze tijd op zoek gaan naar flexibele oplossingen. Maar het blijft uiteindelijk de keuze van de gemeente wat ze met de resultaten doen van de online inloopavond.