Een zonnepark op grond, waarom?

14 september 2020

‘Waarom leggen jullie niet eerst alle daken vol?’ Een begrijpelijke en veelgestelde vraag. Aan de hand van dit artikel geven we uitleggen waarom ook zonneparken op grond nodig zijn om de klimaatdoelstellingen te halen. ‘Moet het dan per se op agrarische grond?’ Nee, sterker nog. Wij plaatsen panelen op veel verschillende locaties. Zo leggen wij zonneparken aan op binnendijken, parkeerplaatsen en vuilstort locaties. Wel is landbouwgrond qua techniek de goedkoopste oplossing. De subsidie is op dit moment zo ingericht, dat je je voor een zo laag mogelijk tarief moet inschrijven. Dit betekent dat het huidige subsidiestelsel ontwikkelaars dwingt om naar de goedkoopste oplossingen met maximale opwek te zoeken. Daarnaast biedt het opwekken van duurzame energie op landbouwgrond ook een kans voor de voortzetting van (agrarische)ondernemingen. Wanneer we landbouwgrond inzetten, doen we dit natuurlijk op een zo’n duurzaam mogelijke manier.

Nu is het moment

Onlangs is er een onderzoek naar buiten gekomen dat wederom bevestigt dat we nu stappen moeten zetten, want als we zo doorgaan zal de aarde binnen 50 jaar met 2.6 graden Celsius stijgen, met alle gevolgen van dien. De studie laat volgens Sherwood glashelder zien dat we de CO2-uitstoot „heel drastisch” omlaag moeten brengen.

Om de opwarming van de aarde te beperken is in 2015 het klimaatakkoord in Parijs opgesteld. Het is een overeenkomst tussen Europese lansen om de uitstoot van broeikasgassen tegen te gaan. Daarmee moet de opwarming van de aarde tot 1.5 C worden beperkt. Volgens internationaal klimaatonderzoek lijken bij deze temperatuurstijging de gevolgen van de klimaatverandering nog beheersbaar.

Klimaatakkoord

Op 28 juni 2019 heeft het kabinet het Klimaatakkoord gepresenteerd en zijn we begonnen met de uitvoering. Het belangrijkste doel van het klimaatakkoord is het terugdringen van de CO2 uitstoot. De Nederlandse overheid wil in 2050 95% minder CO2uitstoten, ten opzichte van 1990, en dit moet in 2030 al met 49% zijn gedaald (Rijksoverheid, 2019). In 2020 zal de uitstoot zo’n 22% lager liggen.

De doelen zijn helder en het is ook duidelijk dat we samen nog grote stappen moeten zetten om deze doelen te behalen en Nederland te verduurzamen. Om Nederland te verduurzamen en bij te dragen aan het behalen van de klimaatdoelstellingen zetten wij ons in om op elke geschikte plek zonne-energie op wekken. Dat is het doel. Hiervoor ontwikkelen, bouwen en beheren wij zonneparken van formaat.

Grond versus dak

We moeten sowieso alle daken gebruiken voor zonne-energie. Dat is duidelijk. Helaas redden we het hier simpelweg niet mee om te voldoen aan de doelstellingen voor duurzame energie in Nederland. Dus zal er ook op andere plekken zonne-energie moeten worden opgewekt. In het Klimaatakkoord van juni 2019 is een doelstelling opgenomen dat 70% van onze elektriciteit uit duurzame bronnen moet komen, zoals wind en zon. Grootschalige energie uit zon op land is daarvoor nodig (Rijksoverheid, 2019; Holland Solar, 2019).

Bijna alle ondergronden zijn geschikt om een zonnepark op te plaatsen, we gaan alleen anders te werk. We geven voorkeur om zonneparken op dijken en vervuilde gronden, zoals vuilstortlocaties en slibdepots, te plaatsen. We willen 100% van de mogelijkheden van dit type gronden gebruiken. Helaas zal ook dat niet genoeg zijn voor de doelstellingen. Omdat energieopwekking in natuurgebieden onwenselijk is zullen we ook invulling aan zon op landbouwgrond moeten geven. Alleen daar zal lang niet alle potentie benut hoeven worden. Het landbouwareaal beslaat zo’n 70% van het Nederlandse landoppervlak (CLO, 2019). Voor de zonnesector wordt geschat dat van die 70% zo’n 0,5 á 0,7% nodig zal zijn om de klimaatdoelstellingen te behalen (Holland Solar, 2020).

Regionale Energiestrategieën (RES) beleid

Nederland is opgedeeld in 30 zogenoemde RES-regio’s om te kijken waar we wind- en zonne-energie kunnen en willen plaatsen. In deze RES-regio’s zien we dat er duidelijk voor zon-PV wordt gekozen (Holland Solar, 2020; RES, 2019). Hiervan zal een deel op dak moeten. Echter, zal dit niet voldoende zijn om de doelstellingen van de strategieën te behalen. De uitrol op land, en dus ook landbouwgronden, zullen hiervoor niet uitgesloten kunnen worden. De gronden die beschikbaar zijn en voldoende omvang hebben voor een levensvatbaar project, zijn immers buiten landbouwgebieden slechts beperkt aanwezig. 

Kans voor boeren

De tijdelijke omvorming van agrarisch land naar zonnevelden is voor individuele boeren een kans. Het gaat om boeren die op deze manier hun bedrijfsvoering willen diversifiëren, die op minder geschikte gronden zitten of die geen opvolging hebben. Voor hen is een zonnepark een manier om het bedrijf goed voort te zetten. Om deze reden staan veel boeren ook positief tegenover de komst van een zonnepark op hun grond.

We begrijpen ook dat brancheverenigingen en boeren bang zijn dat de komst van een zonnepark ten koste gaat van de landbouw. Hier zijn ook wij geen voorstander van. Het is daarom belangrijk dat we ons samen inzetten om oplossingen te vinden waarbij de opwek van duurzame energie en het voorbestaan van agrarische ondernemingen in de huidige vorm 100% goed samengaan. De technieken die hiervoor oplossingen bieden zijn op dit moment nog niet goed ontwikkeld of te kostbaar om te realiseren. Wij hopen dat hier op korte termijn verandering in komt, door bijvoorbeeld de SDE-subsidie hierop in te richten.

Behoud bodemkwaliteit

Daarnaast proberen we bij grondgebieden die op dit moment agrarisch worden ingezet altijd een dubbelfunctie te realiseren. Door bijvoorbeeld schapen te laten grazen onder de zonnepanelen. We houden altijd in gedachten dat ons zonnepark omkeerbaar is. Een vergunning wordt namelijk voor 25 tot 30 jaar afgegeven. Na deze periode brengen wij de locatie weer terug in oorspronkelijke staat. Dit is ook afgesproken in de gedragscode van zon op land.

Naast dat er wordt gezorgd dat de locatie weer in de oorspronkelijk staat wordt teruggekeerd, vinden wij het ook belangrijk dat de biodiversiteit op en rondom zonneparken zo veel mogelijk wordt gestimuleerd. Daarom onderzoeken we samen met ecologen en landschapsarchitecten, hoe de inrichting van zonneparken maximaal kan bijdragen aan het creëren van ecologische meerwaarde. Zo worden onze zonneparken, met advies van ecologen, landschappelijk ingepast. Daarmee houden we rekening met de lokale flora en fauna en wordt de grond onder de panelen ingezaaid met kruidenrijk grasland.

Toekomst

Alles wat nieuw is moeten we aan wennen. Dat is ook niet erg. We hebben alleen wel een heel duidelijk en gezamenlijk doel: een duurzame toekomst bieden voor onze volgende generaties. Dit doel kunnen we alleen behalen door ons hier met zijn allen voor in te zetten én moeten we optimaal gebruik maken van de middelen die hieraan bij kunnen dragen. We kunnen niet meer wachten, we moeten nu grote stappen zetten en met zijn allen Nederland op grote schaal verduurzamen. We kunnen dit. Samen.